คำถามว่า “รองเท้าคาร์บอนควรปลดระวางเมื่อไร” อาจต้องมองแยกเป็นรายชิ้นส่วน งานวิจัยฉบับใหม่จาก Jeremy McCulloch และ Ellen Kuhl แห่ง Stanford University รายงานว่าโฟม FF LEAP ในรองเท้าแข่งระดับสูงยังรักษาลักษณะการตอบสนองเชิงกลไว้ได้เป็นส่วนใหญ่ หลังผ่านการใช้งานจริง 300 ไมล์ หรือประมาณ 483 กิโลเมตร
นักวิจัยทดสอบอะไร
ทีมวิจัยเปรียบเทียบรองเท้าใหม่หนึ่งคู่กับรองเท้าที่นักวิ่งมาราธอนสมัครเล่นใช้งาน 300 ไมล์ตลอดเจ็ดเดือน ทั้งการซ้อมและการแข่งขัน จากนั้นตัดตัวอย่างโฟมจากสามตำแหน่ง ได้แก่ ส้นเท้า กลางเท้า และปลายเท้า เพื่อนำไปทดสอบแรงดึง แรงกด และแรงเฉือน โดยใช้ตัวอย่างห้าชิ้นต่อบริเวณและต่อรูปแบบการรับแรง
โฟมที่ศึกษาเป็น FF LEAP ซึ่งผู้วิจัยระบุว่าใช้ในตระกูลรองเท้าแข่ง ASICS METASPEED การทดสอบจึงมุ่งดูคุณสมบัติของวัสดุโฟมโดยตรง ไม่ใช่การวัด Running Economy หรือประสิทธิภาพของรองเท้าทั้งคู่บนตัวนักวิ่ง
อัตราคืนพลังงานยังอยู่ในช่วงใกล้เคียงเดิม
ผลการทดลองพบว่าโฟมที่ผ่าน 300 ไมล์ยังคงเส้นโค้งการตอบสนองต่อแรง รูปแบบการเก็บพลังงาน และอัตราคืนพลังงานไว้ได้มาก โดยค่าคืนพลังงานอยู่ที่ประมาณ 85–93% ในการดึงและกด และ 64–71% ในการเฉือน ขณะเดียวกันโฟมมีความแข็งต่างกันตามตำแหน่ง โดยปลายเท้ามีความแข็งต่อแรงดึงและแรงกดต่ำกว่าส้นเท้าประมาณ 38–51%
ภาพจากกล้องจุลทรรศน์พบขนาดโครงสร้างรูพรุนเฉลี่ย 128 ± 18 ไมโครเมตร และไม่เห็นแนวโน้มชัดเจนว่าขนาดรูพรุนเปลี่ยนตามตำแหน่งหรือการใช้งาน ทีมวิจัยจึงเสนอว่าความแตกต่างจากส้นถึงปลายเท้าอาจมาจากปัจจัยอื่น เช่น ความหนาแน่นเฉพาะจุด ความหนาผนังเซลล์ รูปร่างเซลล์ หรือองค์ประกอบวัสดุ
ยังไม่ใช่คำตอบว่ารองเท้าทั้งคู่ใช้งานได้ 300 ไมล์เสมอ
ข้อจำกัดสำคัญคือการศึกษานี้เปรียบเทียบรองเท้าใหม่และรองเท้าใช้แล้วอย่างละหนึ่งคู่จากนักวิ่งเพียงคนเดียว อีกทั้งทดสอบตัวอย่างโฟมที่ถูกแยกออกจากรองเท้า ไม่ได้ประเมินแผ่นคาร์บอน อัปเปอร์ พื้นยาง ความมั่นคงของโครงสร้าง หรือประสิทธิภาพขณะวิ่งจริง
ดังนั้นข้อค้นพบไม่ได้หมายความว่ารองเท้าแข่งทุกคู่จะรักษาสมรรถนะครบถ้วนหลัง 300 ไมล์ แต่ชี้ว่า “การเสื่อมของโฟม” อาจไม่ใช่เหตุผลเพียงอย่างเดียวในการกำหนดอายุรองเท้า และเปิดทางให้การศึกษาที่รวมผู้ใช้หลายคน หลายรุ่น และการทดสอบรองเท้าทั้งระบบต่อไป
อ่านงานวิจัยฉบับเต็ม: Mechanical resilience of ultra-low-density racing-shoe foams เผยแพร่ฉบับแก้ไขวันที่ 18 กันยายน 2026 ภายใต้สัญญาอนุญาต CC BY 4.0
ภาพ: Jeremy McCulloch และ Ellen Kuhl / arXiv (CC BY 4.0)
